ogień

1. Coś piecze, pali kogoś jak ogień, żywym ogniem
a) «coś jest przyczyną silnego, przejmującego, piekącego bólu»: Pod palcami czułem na policzku i uchu grubą pręgę, która straszliwie bolała i piekła jak ogień. J. Brzechwa, Owoc.
b) «ktoś ma wrażenie gorąca w określonym miejscu»: Twarz puchła mi od uderzenia czołem, ręce mi się trzęsły. Tyłek i plecy paliły żywym ogniem. M. Ziomecki, Lato.
2. Iść, pójść, rzucić się, skoczyć za kogoś, za kimś, na czyjś rozkaz, na czyjeś skinienie itp. w ogień «być gotowym uczynić, poświęcić dla kogoś wszystko»: Rozumiem Teresę jak matka matkę – za dziećmi poszłabym w ogień. Wspieram ją duchowo, oby starczyło jej sił do walki o syna. WO 28/10/2000.
3. Krzyżowy ogień pytań «wiele szybko następujących po sobie pytań, zadawanych w celu wydobycia jakichś zeznań w taki sposób, by pytany nie miał czasu na kontrolowanie swoich odpowiedzi»: Początkowo zaprzeczał wszystkiemu. Dopiero poddany krzyżowemu ogniowi pytań załamał się i przyznał do zamordowania trzech chłopców. P. Pytlakowski, Czekajac.
4. Na pierwszy ogień
a) «w pierwszych szeregach nacierających, na pierwszą linię frontu»: Zostali rzuceni na pierwszy ogień, wielu zginęło... Roz bezp 1997.
b) «na początek, w pierwszej kolejności»: Od maja we wszystkich autobusach, tramwajach i metrze mają być zainstalowane elektroniczne kasowniki. Przygotowania do montażu już trwają. Na pierwszy ogień poszły autobusy. DD 16/02/2001.
5. Ogień dyskusji, polemiki, sporu itp. «dyskusja, polemika, spór itp. bardzo ożywione, burzliwe»: Każde wystawienie „Wesela” roznieca ogień dyskusji wokół jego inscenizacji, symboliki i aktualnego odczytania. TS 4/1996.
6. Ogień i woda, ogień z wodą «przeciwstawne zjawiska, siły, rzeczy, dwa niezgodne charaktery, dwie osoby mające niezgodne, całkowicie odmienne usposobienia»: (...) byli jak ogień i woda, podobni do siebie tylko przez swą młodość. E. Przybylska, Dotyk. Ta składanka ma w zamierzeniu godzić ogień z wodą i łączyć utwory o mocnych, egzystencjalnych tekstach (...) z obliczonymi na masowego odbiorcę piosenkami festiwalowymi (...). Cosm 2/2000.
7. Ogniem i mieczem «paląc i zabijając»: Wojska szwedzkie wtargnęły do Polski i niszczyły ją ogniem i mieczem. H. Kostyrko, Klechdy.
8. Wpaść dokądś jak po ogień «przyjść, zjawić się gdzieś na chwilę, przybywszy odejść skądś szybko, śpiesząc się»: (...) Marcin wpadał do nas tylko jak po ogień, coś pożyczał, coś odnosił, o coś pytał i tyle go widzieli. E. Nowacka, Emilia.
9. Wziąć, brać kogoś, coś w dwa ognie
a) «ostrzelać, ostrzeliwać kogoś, coś z dwóch stron»: Obrońcy, wzięci w dwa ognie, zostali rozgromieni i wycięci w pień, a król dostał się żywcem do niewoli. Z. Kosidowski, Opowieści.
b) «zaatakować, atakować kogoś w czasie dyskusji, polemiki itp. z dwóch stron»: Mimo że powieść wzięto w dwa ognie, od pierwszej chwili podbiła ona publiczność. T. Drewnowski, Próba.
Bać się kogoś, czegoś jak ognia zob. bać się 1.
Dolać oliwy do ognia zob. oliwa.
Igrać z ogniem zob. igrać 2.
Ogień leje się, leci z nieba zob. niebo 8.
Otworzyć ogień zob. otworzyć 6.
Próba ognia zob. próba 4.
Słomiany ogień zob. słomiany 2.
Smażyć się w ogniu piekielnym zob. smażyć się.
Stanąć w ogniach zob. pąs.
Unikać, strzec się, wystrzegać się kogoś, czegoś jak ognia, stronić od kogoś, od czegoś jak od ognia zob. unikać.
Upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu zob. pieczeń 1.
Upiec własną pieczeń przy czyimś, cudzym ogniu zob. pieczeń 2.
Wybierać, wyciągać, wyjmować dla kogoś, za kogoś kasztany z ognia zob. kasztan 1.
Wybierać, wyciągać, wyjmować kasztany z ognia cudzymi rękami zob. kasztan 2.
Zimne ognie zob. zimny 4.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • ogień — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż III, D. ognia; lm D. ogni {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} ciepło i światło powstałe w wyniku spalania się ciał, widoczne w postaci płomieni i żaru; płomień : {{/stl 7}}{{stl 10}}Mały,… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • ogień — m I, D. ognia; lm M. ognie, D. ogni 1. «zjawisko wydzielania się ciepła i światła towarzyszące paleniu się ciał, postrzegane w postaci płomieni i żaru; płomień» Jasny, nikły, słaby, wielki ogień. Blask, żar ognia. Słup, strumień, ściana ognia.… …   Słownik języka polskiego

  • Ogien — Cette page d’homonymie répertorie les différents sujets et articles partageant un même nom. Ogien est un patronyme porté par : Albert Ogien, sociologue contemporain. Ruwen Ogien, philosophe moral contemporain, frère du précédent. Catégorie  …   Wikipédia en Français

  • ogien — théologien …   Dictionnaire des rimes

  • ogień i woda — {{/stl 13}}{{stl 7}} dwa przeciwieństwa, dwa przeciwne zjawiska, stany, dwie zupełnie różne od siebie osoby, rzeczy : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dwaj bracia byli jak ogień i woda. Atmosfera dzisiejsza i lat powojennych to ogień i woda. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • ogien, enne —  adj. De l île d Yeu …   Le dictionnaire des mots absents des autres dictionnaires

  • Ruwen Ogien — Pour les articles homonymes, voir Ogien. Ruwen Ogien est un philosophe français contemporain. Directeur de recherche au CNRS, ses travaux portent notamment sur la philosophie morale et la philosophie des sciences sociales. Formé à Bruxelles, Tel… …   Wikipédia en Français

  • Albert Ogien — Pour les articles homonymes, voir Ogien. Albert Ogien est un sociologue français, directeur de recherche au CNRS et membre du CEMS. Ses travaux portent principalement sur l ethnométhodologie, mais aussi sur l analyse des pratiques de… …   Wikipédia en Français

  • na pierwszy ogień — {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł. {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} na sam początek, w pierwszej kolejności : {{/stl 7}}{{stl 10}}W czasie egzaminów na pierwszy ogień poszli studenci drugiego roku. Na pierwszy ogień… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • krzyżowy ogień — {{/stl 13}}{{stl 7}} ostrzeliwanie z co najmniej dwu stron : {{/stl 7}}{{stl 10}}Oddział dostał się w krzyżowy ogień artylerii wroga. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.